WatchGas SST4 Micro Rehberi: 4'lü Gaz Ölçer Seçimi, ATEX İşaretlemesi ve Kalibrasyon Yükümlülüğü
Kapalı alan girişi, tank temizliği, sıcak çalışma ve rafineri saha turlarında hayatta kalma süresi dakikalarla ölçülür. Bu rehber, distribütörlüğünü yaptığımız WatchGas SST4 Micro 4'lü gaz ölçerin üretici teknik verilerini, ATEX/IECEx işaretlemesinin nasıl okunacağını ve Türkiye'deki kalibrasyon–kayıt yükümlülüklerini tek yerde topluyor.
Yazar: GTC Endüstriyel İş Güvenliği Ekibi
Yayın tarihi: 10 Eylül 2026 · Son güncelleme: 14 Eylül 2026 · GTC Endüstriyel, WatchGas Türkiye distribütörüdür.
Özet — 40 saniyede rehber
| Başlık | Özet |
|---|---|
| Konu | WatchGas SST4 Micro taşınabilir 4'lü gaz ölçer (O₂ · CO · H₂S · LEL): teknik veriler, sertifikalar, saha seçim kriterleri ve kalibrasyon rejimi. |
| Standartlar | IEC/EN 60079-29-1 (yanıcı gaz dedektörü performansı) · EN 60079-0 / -11 / -28 (patlayıcı ortam, kendinden emniyetli) · EN 50270 (EMU) · ATEX, IECEx, UKEX, CSA, cMETus, UKCA, INMETRO, KCS, PESO, ABS onayları. |
| Öne çıkan noktalar | 184 g gövde, IP65/68, kablosuz endüksiyon şarj (kırılgan konnektör yok), LPC sensörle 48 saate kadar çalışma süresi, NFC, 95 dB alarm, 100 olay kaydı, 6 aylık veri saklama, −40/+60 °C çalışma aralığı. |
| İdeal kullanım | Rafineri ve petrokimya saha turları, tank/kapalı alan girişi öncesi ve sırasında sürekli kişisel ölçüm, gemi söküm ve tersane kesim alanları, atık su ve kanalizasyon bakımı, çelik üretimi, itfaiye ve ilk müdahale ekipleri. |
| Uygun olmadığı yerler | Katalitik sensör tepkisinin azaldığı ağır hidrokarbon ve silikon/filtre koşullarının baskın olduğu ortamlar (pentan, WatchGas MEMS sensör dokümanında sensörün iyi algıladığı gazlar arasında gösterilir; sınır daha ağır bileşiklerdedir), inert (oksijensiz) atmosferde LEL ölçümü, uzaktan numune alma gerektiren delik-öncesi ölçümler (harici manuel aspiratör aksesuarı ya da pompalı SST4 Pump modeli), yasal ihbar niteliğinde referans ölçüm — cihaz bir kişisel güvenlik dedektörüdür, laboratuvar ölçüm cihazı değildir. |
GTC Endüstriyel'de sergilenen WatchGas SST4 Micro 4'lü gaz ölçerler. Cihaz standart olarak sarı gövdeyle üretilir; saha görünürlüğü ve ekipman ayırt edilebilirliği açısından tercih edilen renktir.
Kapalı alanlarda neden dört gaz birlikte izlenir?
Kapalı alan ölümlerinin büyük bölümü tek bir gazdan değil, üst üste binen üç koşuldan kaynaklanır: oksijenin tükenmesi, zehirli gazın birikmesi ve yanıcı buharın tutuşma aralığına girmesi. Taşınabilir çoklu gaz dedektörünün dört kanalı tam olarak bu üç riski karşılamak için seçilmiştir. Tek gaz ölçen bir cihaz, ölçmediği gazın olmadığını göstermez — yalnızca bakmadığı yeri gizler.
| Kanal | Karşıladığı risk | Tipik alarm eşiği (üretici fabrika ayarı) |
|---|---|---|
| O₂ — Oksijen | Azot/argon ötelemesi, pas ve fermantasyonla oksijenin tükenmesi; ya da oksijen zenginleşmesine bağlı tutuşma riski | Düşük %19,5 · Yüksek %23,5 hacimsel |
| H₂S — Hidrojen sülfür | Ham petrol, atık su, tank dibi çamuru; 100 ppm üzerinde koku alma duyusunu felç eder, uyarı vermeden öldürür | Düşük 10 ppm · Yüksek 15 ppm · TWA 10 ppm · STEL 15 ppm |
| CO — Karbon monoksit | Eksik yanma, kaynak/kesim işleri, içten yanmalı ekipmanın kapalı alanda çalıştırılması | Düşük 35 ppm · Yüksek 200 ppm · TWA 20 ppm · STEL 100 ppm |
| LEL — Yanıcı gaz | Metan, propan ve hidrokarbon buharlarının alt patlama sınırına yaklaşması | Düşük %10 LEL · Yüksek %20 LEL |
Eşik değerleri cihazın fabrika ayarıdır; sahanın risk değerlendirmesine göre SST Dock veya WatchGas SST uygulaması üzerinden değiştirilebilir. Değiştirilen her eşik, İSG uzmanı onayıyla ve gerekçesi yazılı olarak kayda geçirilerek uygulanmalıdır.
Dipnot — oksijen üst alarmı: Tablodaki %23,5 değeri üreticinin fabrika ayarıdır. Bazı işletmeler oksijen zenginleşmesine bağlı tutuşma riskini daha erken yakalamak için üst alarmı %23,0 seviyesine çeker; bunun yaygın bir ulusal uygulama olduğu iddiası ise güvenilir bir kaynakla desteklenmedikçe kural gibi sunulmamalıdır. Farklı bir eşik kullanılacaksa bu, işletmenin risk değerlendirmesine ve kendi iş izni prosedürüne dayandırılmalıdır.
Dört kanallı bir dedektörün alarm vermemesi, ortamın güvenli olduğu anlamına gelmez; yalnızca o dört gazın eşik altında olduğu anlamına gelir. Risk değerlendirmesinde tanımlı diğer gazlar, VOC'ler, benzen, amonyak veya kaynak dumanı gibi kirleticiler ayrıca ölçülmelidir. Dört kanalda alarm görülmemesi kapalı alana giriş izni anlamına da gelmez: havalandırma, izolasyon, iş izni, gözcü ve kurtarma düzeni gibi koşulların da sağlanması gerekir.
WatchGas SST4 Micro: üretici teknik verileri
Aşağıdaki tablo, üreticinin yayımladığı SST4 Micro & Mini ürün sayfası ve V1.6 teknik veri sayfası esas alınarak hazırlanmıştır. Rakamlar üretici beyanıdır; GTC tarafından bağımsız olarak ölçülmemiştir.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Ölçülen gazlar | O₂, CO, H₂S, SO₂ ve yanıcı gaz (LEL) seçenekleriyle eş zamanlı dört kanala kadar konfigürasyon |
| LEL sensör tipi | Düşük güç tüketimli katalitik MEMS (LPC) — darbe, titreşim ve sensör zehirlenmesine karşı geleneksel boncuk sensöre göre daha dayanıklı |
| Çalışma süresi | LPC varyantında 48 saate kadar |
| Şarj | Endüksiyonla kablosuz şarj; tam şarj 2–3 saat, ilk şarj 3 saat. Konnektör olmadığı için kopan/oksitlenen şarj ucu arızası ortadan kalkar. |
| Boyut ve ağırlık | 103,9 × 62,4 × 26,1 mm · 184 g (timsah klips hariç; klipsle birlikte derinliğe 4 mm eklenir) |
| Koruma sınıfı | IP65/68, çift enjeksiyonlu kalıplama ve ekran tamponlu sertleştirilmiş gövde |
| Çalışma sıcaklığı / nem | −40 °C ile +60 °C · %5–95 BN (yoğuşmasız) |
| Alarmlar | Düşük, Yüksek, TWA ve STEL; sesli (95 dB), görsel ve titreşimli alarm; alarmda otomatik arka aydınlatma |
| Kayıt | 100 olay kaydı · 6 aya kadar veri kaydı |
| Bağlantı | Dahili NFC; WatchGas SST uygulaması, SST Dock, Compliance Kiosk ve RTR raporlama yazılımıyla uyumlu |
| Sertifikalar | ATEX · IECEx · UKEX · UKCA · CSA · cMETus · INMETRO · KCS · PESO · ABS; Kuzey Amerika Class I Div. 1 Gr. A,B,C,D ve Class I Zone 0 Gr. IIC |
| Kalibrasyon periyodu | Standart olarak 6 ay (üretici önerisi) |
| Garanti | Standart 2 yıl |
Cihaz orijinal ambalajıyla birlikte teslim edilir. Kutu içeriğindeki hızlı başlangıç kılavuzu, ilk kullanım öncesi temiz hava kalibrasyonu ve alarm testi adımlarını içerir — devreye alma sırasında atlanmaması gereken iki adımdır.
SST4 Micro mu, SST4 Mini mi? Kararı belirleyen tek şey LEL sensörü
İki model aynı gövde ailesini, aynı ekranı ve aynı şarj sistemini paylaşır. Aralarındaki fark ölçüm kalitesi değil, yanıcı gazı hangi fiziksel prensiple ölçtükleridir — ve bu fark doğrudan çalışma süresine, sensör zehirlenmesine ve inert ortam davranışına yansır.
| Özellik | SST4 Micro | SST4 Mini | Saha karşılığı |
|---|---|---|---|
| LEL sensörü | Düşük güç katalitik (LPC/MEMS) | Katalitik boncuk veya NDIR (kızılötesi) | NDIR, silikon ve kükürtlü bileşiklerle zehirlenmez; katalitik sensör zehirlenebilir ama hidrojen ve asetileni de görür. |
| Çalışma süresi | 48 saate kadar | Katalitik 13 saat · NDIR 200 saate kadar | Uzun vardiya veya çok günlü saha rotasyonunda LPC ve NDIR, tek vardiyalık işte katalitik boncuk yeterlidir. |
| Boyut | 103,9 mm | 107,9 mm | Aynı sınıf; ikisi de yaka/göğüs hizasında taşınır. |
| Ağırlık | 184 g | 188 g | Fark saha hissinde algılanmaz. |
| İnert ortam | Uygun değil | NDIR ile uygun | Oksijensiz (azot ötelenmiş) tank içinde katalitik sensör okuma yapamaz; bu senaryoda NDIR şarttır. |
Buradaki en kritik ayrım sensörde: SST4 Micro yalnızca düşük güç tüketimli katalitik (LPC/MEMS) LEL sensörüyle üretilir — daha küçük gövdesi ve düşük güç bütçesi NDIR (kızılötesi) modülünü barındırmaz; kızılötesi LEL ölçümüne ihtiyaç duyan sahalar SST4 Mini tarafına geçmek zorundadır.
Katalitik LEL sensörü fabrikada metana kalibre edilir. Daha ağır hidrokarbonlarda okuma gerçek konsantrasyonun altında kalabilir; saha gazı metan değilse cihaz o gaza göre çapraz kalibre edilmelidir. Çapraz kalibrasyon gaz bazında yapılır ve sensörün kendi algılama sınırlarını ortadan kaldırmaz.
ATEX işaretlemesi nasıl okunur?
II 1 G Ex ia IIC T4 Ga
Sertifika etiketindeki bu dizi, cihazın hangi patlayıcı ortamda kullanılabileceğini harf harf tanımlar. Cihaz seçiminin ilk adımı, sahanın zon haritasını bu diziyle karşılaştırmaktır. Taşınabilir yanıcı gaz dedektörlerinin performans gereksinimleri ise ayrı bir standartla, IEC/EN 60079-29-1 ile tanımlanır — patlayıcı ortam sertifikası cihazın kıvılcım çıkarmayacağını, performans standardı ise doğru ölçtüğünü güvence altına alır. İkisi birbirinin yerine geçmez.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| II | Grup II — madencilik dışı yer üstü endüstriyel tesisler |
| 1 G | Kategori 1, gaz (G) ortamı — Zone 0 dahil, patlayıcı atmosferin sürekli bulunabildiği en yüksek risk bölgesinde kullanılabilir |
| Ex ia | Kendinden emniyetli koruma tipi, en yüksek seviye (ia) — iki bağımsız arıza durumunda dahi tutuşturma enerjisi açığa çıkmaz |
| IIC | Gaz grubu IIC — hidrojen ve asetilen dahil en kolay tutuşan gaz grubunu kapsar |
| T4 | Yüzey sıcaklığı sınıfı: azami 135 °C; tutuşma sıcaklığı bunun üzerindeki gazlarda kullanılabilir |
| Ga | Ekipman koruma seviyesi 'çok yüksek' — Zone 0 karşılığı |
Bir cihazın ATEX belgeli olması tek başına yeterli değildir: cihazın ekipman kategorisi, koruma seviyesi, gaz grubu ve sıcaklık sınıfı, sahanın zon sınıflandırması ve risk değerlendirmesinin gerekliliklerini karşılamalıdır. Bu eşleştirmeyi yapmadan yapılan cihaz alımı, belgeli ama uygunsuz ekipman demektir.
SST4 ailesi, farklı LEL sensör konfigürasyonlarıyla aynı gövde üzerinde çeşitlenir. Filo alımlarında tek gövde ailesinde kalmak, saha eğitimini ve yedek parça yönetimini belirgin şekilde sadeleştirir.
GTC Endüstriyel showroomunda WatchGas ürün vitrini. Cihazları teslim öncesi yerinde inceleyip ekranı, alarm sesini ve klips tutuşunu elde denemek, filo kararı öncesi tavsiye ettiğimiz bir adımdır.
Kalibrasyon ve bump test: mevzuat asgariyi, üretici sıklığı belirler
Türkiye'de gaz ölçüm cihazlarının bakım ve kalibrasyonu sektörel mevzuatla düzenlenir; gemi söküm ve su araçlarında gazdan arındırma faaliyetlerine ilişkin yönetmelik, ölçüm cihazlarının üretici veya yetkili servis tarafından yılda en az bir kez genel bakım ve kalibrasyondan geçirilmesini, kayıtların 5 yıl saklanmasını şart koşar. WatchGas ise SST4 için standart kalibrasyon periyodunu 6 ay olarak belirtir. Bu yönetmelik sektöreldir; genel sanayiyi kapsayan evrensel bir yükümlülük gibi okunmamalıdır. Hukuken farklı kapsam ve kaynaklara sahip kurallar arasında otomatik olarak «daha sıkı olan uygulanır» sonucu da çıkarılamaz: ilgili mevzuatın asgari şartlarının yanında üreticinin altı aylık kalibrasyon periyodu ve işyerinin risk değerlendirmesine dayalı prosedürleri birlikte dikkate alınmalıdır. Garanti koşulları ve üreticinin bakım talimatları ayrıca kontrol edilmelidir.
| İşlem | Sıklık | Amaç ve kaynak |
|---|---|---|
| Bump test (fonksiyon testi) | Her kullanım öncesi / vardiya başı | Sensörün hedef gaza tepki verdiğini ve sesli–görsel–titreşimli alarmların çalıştığını doğrular. Kalibrasyonun yerini tutmaz. SST Dock ile otomatik yapılabilir. |
| Tam kalibrasyon | 6 ayda bir (üretici standardı) | Sensör hassasiyetinin sertifikalı kalibrasyon gazıyla yeniden ayarlanması. WatchGas SST4 veri sayfasında standart periyot olarak beyan edilir. |
| Yasal asgari kalibrasyon | Yılda en az bir kez | Gemi ve su araçlarında gazdan arındırma mevzuatının öngördüğü, üretici veya yetkili servis tarafından yapılıp belgelendirilen asgari periyot. |
| Kayıt saklama | 5 yıl | Kalibrasyon ve bakım belgelerinin denetimde ibraz edilmek üzere saklanma süresi. RTR yazılımı ve Compliance Kiosk kayıtları dijital olarak tutar; saklama süresi, erişim, yedekleme ve dışa aktarma özellikleri üretici ya da sistem ayarları üzerinden ayrıca doğrulanmalıdır. |
| Temiz hava kalibrasyonu | Her açılışta, temiz ortamda | Sıfır noktasının kaydını önler. Cihaz mutlaka gaz içermeyen ortamda açılmalıdır. |
Bump test yapılmamış bir gaz ölçer, alarm vermediği sürece güvenli görünür. Sensörün sağır olduğunu ortaya çıkaracak tek şey, vardiya başında hedef gazla yapılan kısa fonksiyon testidir.
Filo teslimatı öncesi hazırlık: cihazlar sahaya çıkmadan önce numaralandırılır, ilk kalibrasyonları yapılır ve kullanıcı zimmet kaydına bağlanır. Bu üç adım, denetimde istenen izlenebilirliğin temelini oluşturur.
Stoktan teslim: GTC Endüstriyel, SST4 Micro'yu ambalajlı ve devreye alınmaya hazır şekilde bulundurur. Tek cihazlık ihtiyaçtan filo alımına kadar aynı konfigürasyon üzerinden ilerlenebilir.
Satın almadan önce cevaplanması gereken altı soru
Gaz ölçer seçimi bir ürün karşılaştırması değil, bir risk eşleştirmesidir. Aşağıdaki çerçeve, sahaya uygun olmayan cihazın satın alınmasını engellemek için hazırlanmıştır.
| Kriter | Sahada sorulacak soru |
|---|---|
| Gaz kapsamı | Risk değerlendirmesinde hangi gazlar tanımlı? Dört kanal bunların tamamını karşılıyor mu, yoksa benzen/amonyak gibi ek bir ölçüm mü gerekiyor? |
| Zon uyumu | Sahanın patlayıcı ortam zon haritası cihazın ATEX kategorisiyle (Zone 0 / Ga) örtüşüyor mu? |
| Sensör tipi | Ortamda silikon, kurşun veya kükürtlü bileşik var mı (katalitik zehirlenme riski)? İnert ortamda ölçüm yapılacak mı (NDIR gerekliliği)? |
| Çalışma süresi | Vardiya + rotasyon süresi cihazın çalışma süresini aşıyor mu? Şarj istasyonu ve yedek cihaz planı kurgulandı mı? |
| Uyum altyapısı | Bump test ve kalibrasyon kayıtları elle mi tutulacak, yoksa SST Dock / RTR ile otomatik mi? Denetimde 5 yıllık kayda ulaşma süresi ne? |
| Ortam koşulları | Sıcaklık, nem, toz ve su temas riski IP65/68 ve −40/+60 °C aralığıyla karşılanıyor mu? |
Gaz ölçer bir KKD setinin parçasıdır, alternatifi değildir. Kapalı alan girişinde cihaz; baret, göz koruması, işitme koruması ve gerektiğinde solunum koruması ile birlikte planlanır.
Uyarı — pompasız girişte ölümcül hata
Menhol, kuyu, tank veya rögar kapağı açıldığında içerideki atmosferin homojen olduğu varsayılamaz. Gazların her zaman üst, orta ve dip seviyelerde sabit bir düzenle bulunduğu şeklinde kesin bir saha kuralı yoktur; dağılımı sıcaklık, hava hareketi, proses ve gaz karışımları değiştirir. Kritik olan, atmosferin tabakalaşabileceği ve bu nedenle farklı seviyelerden, cihazın tepki süresi de dikkate alınarak numune alınması gerektiğidir. Difüzyon tipi bir cihaz yalnızca bulunduğu noktadaki havayı ölçer.
Bu nedenle SST4 Micro'yu personelin göğsünde taşıyıp «yeşil yanıyor» diyerek kapalı alana adım atmak ölümcül bir hatadır. Giriş öncesi ölçüm, cihaz boşluğa aşağı sarkıtılarak katman katman (üst, orta, dip) farklı seviyelerden, her seviyede cihazın tepki süresi kadar beklenerek yapılmalı; bu mümkün değilse harici manuel aspiratör kiti ya da pompalı model (SST4 Pump) numune hortumuyla kullanılmalıdır. Katmanların tamamı temiz okunmadan hiç kimse içeri girmez.
Cihazın sınırları — nerede yetmez?
Distribütörü olduğumuz bir ürünü tanıtırken, uygun olmadığı alanları da yazmak zorundayız. SST4 Micro'nun sahada karşılaşılan başlıca sınırları şunlardır:
| Senaryo | Neden yetersiz kalır / ne gerekir |
|---|---|
| Ağır hidrokarbonlar (C₅ ve üzeri) | Katalitik LEL sensörü metana kalibrelidir; ağır bileşiklerde okuma gerçek değerin altında kalabilir. Hedef gaza göre çapraz kalibrasyon veya NDIR/PID gerekir. |
| İnert (oksijensiz) atmosfer | Katalitik yanma prensibi oksijene bağlıdır; azot ötelenmiş tankta LEL okunamaz. Hedef gazla uyumluluğu doğrulanmış NDIR sensörlü bir cihaz değerlendirilmelidir: NDIR'in oksijene ihtiyaç duymaması tek başına her inert uygulamaya uygunluk anlamına gelmez — hedef gaz, ölçüm aralığı ve çapraz hassasiyet ayrıca kontrol edilir (listelenen SST4 Mini NDIR konfigürasyonu hidrojen ve asetileni ölçmez). |
| Giriş öncesi uzaktan ölçüm | Difüzyon tipi cihaz, bulunduğu noktadaki havayı ölçer. Menhol veya tank kapağından aşağı numune almak için pompalı model (SST4 Pump) ve numune hortumu gerekir. |
| VOC / benzen ölçümü | Dört kanal VOC'leri ppm hassasiyetinde ölçmez. Standart bir PID çok sayıda VOC'ye birlikte tepki verir ve karışım içindeki benzeni tek başına ayırmaz; benzen maruziyetinin değerlendirilmesi gereken yerlerde benzen seçici bir ölçüm yöntemi ya da bu amaç için tasarlanmış cihaz gerekir. |
| Referans / yasal ölçüm | Üretici cihazı açıkça bir kişisel güvenlik dedektörü olarak tanımlar, ölçüm cihazı olarak değil. Resmî raporlama veya mevzuata uygunluk amacı taşıyan ölçümlerde, ilgili düzenlemenin öngördüğü yöntem ve yetkinlik şartları ayrıca kontrol edilmelidir. |
Şeffaflık notu
GTC Endüstriyel, WatchGas markasının Türkiye distribütörüdür ve bu rehberde anlatılan cihazı satmaktadır. Rehberdeki performans rakamlarının tamamı üreticinin resmi ürün sayfası ve V1.6 teknik veri sayfasından alınmıştır; GTC tarafından bağımsız laboratuvar ölçümüyle doğrulanmamıştır. Üreticinin "kategorisinde en hızlı T90 tepki süresi" gibi ifadeleri pazarlama beyanıdır ve bu rehberde kaynağı belirtilerek aktarılmıştır. Cihazın uygun olmadığı kullanım senaryoları yukarıdaki tabloda ayrıca listelenmiştir.
Sahadan not
SST4 Micro, GTC Endüstriyel distribütörlüğünde petrokimya, endüstriyel temizlik ve analitik hizmet veren müşterilerimizin sahalarında aktif olarak kullanılıyor. Devreye alma süreçlerinde en sık karşılaştığımız üç konu şunlar:
1. Kablosuz şarj rotasyonu alışkanlık değiştiriyor
Konnektörlü cihazlarda şarj ucu arızası en yaygın servis kalemidir. Endüksiyon şarjda bu arıza ortadan kalkıyor; buna karşılık cihazın disk üzerine doğru oturması gerekiyor. Vardiya çıkışında cihazın diske bırakıldığını ekrandaki şarj göstergesiyle teyit etmek, saha ekiplerine kazandırılması gereken yeni alışkanlık.
2. Temiz hava kalibrasyonu yanlış yerde yapılıyor
Cihaz açılışta bir başlangıç öz denetimi yapar; temiz havada sıfırlama ise bundan ayrı bir işlemdir. WatchGas hızlı başlangıç kılavuzuna göre otomatik sıfırlama (Zero Cal) özelliği cihaz teslim edildiğinde kapalıdır — yani her açılış tek başına sıfır noktasını yeniden kurmaz. Bu ayarın açık olup olmadığı, GTC'nin teslim ettiği cihazda menüden doğrulanmalıdır. Özellik açıkken cihaz tesis içinde, hafif hidrokarbon buharı olan bir noktada açılırsa o buharı "temiz hava" kabul eder ve gerçek maruziyeti eksik gösterir. Bu nedenle açılış ve sıfırlama her zaman kapı dışında, bilinen temiz havada yapılmalı.
3. Alarm eşikleri değiştirilirken gerekçe yazılmıyor
Yanlış alarm şikâyeti geldiğinde eşiği yükseltmek pratik bir çözüm gibi görünüyor. Denetimde sorulan soru ise şu oluyor: bu değişikliği kim, hangi risk değerlendirmesine dayanarak yaptı? Uygulama üzerinden yapılan her eşik değişikliği, tarih ve gerekçesiyle birlikte kayda geçirilmeli.
Rafineri ve petrokimya sahalarında ekipman kontrolü rutinin parçasıdır. Taşınabilir gaz ölçer de aynı rutine dahildir: cihaz zimmetli, çalışır ve kalibrasyon tarihi geçerli değilse saha girişi güvenli sayılmaz.
Sıkça sorulan sorular
SST4 Micro kaç gazı aynı anda ölçebilir?
Üretici verilerine göre cihaz eş zamanlı olarak dört gaza kadar ölçüm yapar: oksijen (O₂), karbon monoksit (CO), hidrojen sülfür (H₂S) ve yanıcı gaz (LEL). Konfigürasyona göre H₂S yerine kükürt dioksit (SO₂) sensörü seçilebilir.
Cihazın çalışma süresi ve şarj süresi nedir?
Düşük güç katalitik (LPC) sensörlü SST4 Micro'da çalışma süresi 48 saate kadar çıkar. Şarj endüksiyonla, kablosuz yapılır; tam şarj 2–3 saat, ilk şarj 3 saat sürer. Şarj işlemi yalnızca gaz içermeyen güvenli bir alanda ve 0–45 °C aralığında yapılmalıdır.
SST4 Micro hangi patlayıcı ortamlarda kullanılabilir?
Cihaz ATEX, IECEx ve UKEX kapsamında II 1 G Ex ia IIC T4 Ga işaretlemesini taşır; bu, Zone 0 dahil olmak üzere gaz gruplarının tamamında (IIC) kullanıma uygunluk anlamına gelir. Kuzey Amerika için Class I Div. 1 Gr. A,B,C,D sertifikasyonu bulunur. Kesin uygunluk, sahanın kendi zon haritasıyla karşılaştırılarak İSG uzmanınca belirlenmelidir.
Kalibrasyon ne sıklıkla yapılmalı?
Üretici standart kalibrasyon periyodunu 6 ay olarak belirtir. Türkiye'de gemi ve su araçlarında gazdan arındırma mevzuatı ise üretici veya yetkili servis tarafından yılda en az bir kez kalibrasyon ve belgelendirme, kayıtların 5 yıl saklanmasını zorunlu kılar. Bu düzenleme sektöreldir; genel sanayi için evrensel bir yükümlülük değildir. Uygulamada mevzuatın asgari şartı, üreticinin 6 aylık periyodu ve işyeri risk değerlendirmesi birlikte değerlendirilmelidir. Kalibrasyondan bağımsız olarak her vardiya başında bump test yapılması gerekir.
Bump test ile kalibrasyon aynı şey mi?
Hayır. Bump test, sensörün hedef gaza tepki verdiğini ve alarmların çalıştığını doğrulayan kısa bir fonksiyon kontrolüdür; her kullanım öncesi yapılır. Kalibrasyon ise sensör hassasiyetinin sertifikalı gazla yeniden ayarlanmasıdır ve periyodiktir. Bump test kalibrasyonun yerini tutmaz.
Cihaz oksijensiz (inert) tank içinde LEL ölçebilir mi?
Katalitik sensörlü SST4 Micro ölçemez; katalitik yanma prensibi ortamda oksijen bulunmasını gerektirir. Azotla ötelenmiş tanklarda NDIR (kızılötesi) sensörlü SST4 Mini kullanılmalıdır.
Cihaz düştüğünde veya suya girdiğinde ne yapılmalı?
Gövde IP65/68 korumalıdır ancak her fiziksel darbe sonrası cihaz kullanım dışı bırakılıp bump testten geçirilmelidir. Sensör bölmesi görünür hasarlıysa veya filtre tıkalıysa cihaz sahada kullanılmamalı, yetkili servise gönderilmelidir.
GTC Endüstriyel · WatchGas Türkiye Distribütörü
Sahanıza uygun gaz ölçer konfigürasyonunu birlikte belirleyelim
Zon haritanızı, ölçülecek gazları ve vardiya düzeninizi paylaşın; sensör tipi, filo büyüklüğü, şarj–dock altyapısı ve kalibrasyon planını içeren bir öneri hazırlayalım.
Kaynakça
WatchGas B.V., SST4 Micro & Mini ürün sayfası ve SST4 Micro & Mini Teknik Veri Sayfası (DS-EN-V1.6) · WatchGas, SST4 Hızlı Başlangıç Kılavuzu (Rev. 1.5) · IEC/EN 60079-29-1, Yanıcı gaz dedektörleri — Performans gereklilikleri, IEC Webstore · EN 60079-0 / -11 / -28, EN 50270 · 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu · T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı KKD Portalı · Gemi ve Su Araçlarında Gazdan Arındırma Yönetmeliği (kalibrasyon periyodu ve kayıt saklama yükümlülüğü).
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; işyerine özgü risk değerlendirmesinin ve İSG uzmanı görüşünün yerine geçmez.